O czym jest ósmy tom „Peregrinationes Sarmatarum” i dlaczego warto po niego sięgnąć
„Sławna pielgrzymka do Jerozolimy ciągnąca się…” to ósmy tom z serii Peregrinationes Sarmatarum, który przenosi czytelnika w realia podróży dawnego świata. To staropolski opis podróżniczy autorstwa Tomasza Stanisława Wolskiego (1700 – po 1766), polskiego szlachcica z województwa sieradzkiego. W centrum opowieści znajduje się pielgrzymka oraz obserwacje, dzięki którym zyskujemy nie tylko narrację, ale i swoisty zapis epoki.
Wolski w latach 1725–1731 odbył wiele podróży, a swoje doświadczenia opisał w łacińskiej relacji. Tekst został opublikowany drukiem w 1737 roku, a później znane są także wydania z 1748, 1764 i 1766. Dzisiejsza edycja ma szczególny charakter, bo przedstawia pierwsze całościowe tłumaczenie łacińskiej relacji na język polski.
Warto podkreślić, że wątek pielgrzymkowy pojawia się tu nie jako jednorazowy epizod, lecz jako część szerszej drogi. Dlatego naturalnie pojawia się motyw „Sławna pielgrzymka do Jerozolimy ciągnąca się…”, który dobrze oddaje ducha całej wyprawy i rozciągnięcia podróży w czasie oraz przestrzeni.
Trasa Wolskiego: od Rzymu po Ziemię Świętą, Egipt i dalsze peregrynacje
Historia opisana w tomie układa się w wieloetapową podróż. Najpierw, w latach 1724–1725, Wolski odbył wyprawę do Rzymu. Następnie przyszedł czas na pielgrzymowanie do Ziemi Świętej i Egiptu w latach 1725–1726. To właśnie wtedy czytelnik może najpełniej poczuć, jak wyglądało wówczas przemierzanie szlaków związanych z wiarą, a także z jakimi trudnościami mierzyli się wędrowcy.
W 1728 roku nastąpił kolejny zwrot: peregrynacja po Francji i Anglii. Potem, w latach 1729–1731, Wolski podróżował przez kilka miast Italii, przeprawiał się przez Morze Egejskie, dotarł do Stambułu i wrócił do kraju. Co istotne, nie kończył na powrocie — wędrował jeszcze dalej, do Wiednia i Rzymu, by ostatecznie znów wrócić do Wiednia.
Ta sekwencja wydarzeń sprawia, że lektura nie ogranicza się do samej pobożnej drogi. To raczej opowieść o całym krajobrazie podróży: od logistyki i realiów przemieszczania się, po spotkania z ludźmi i obserwacje kulturowe.
Proza dokumentalna XVIII wieku: żeglowanie, wędrówki i religijne konteksty Europy oraz Bliskiego Wschodu
Relacja Wolskiego wyróżnia się jako przykład prozy dokumentalnej XVIII w. Typowy staropolski opis podróży zawiera wiele ciekawych opisów zdarzeń, w tym wątki sensacyjne oraz obserwacje dotyczące obcych, napotykanych po drodze. Dzięki temu tekst jest atrakcyjny nie tylko dla badaczy historii i literatury podróżniczej, ale też dla czytelników, którzy lubią opowieści osadzone w konkretnych realiach.
W tomie znajdziemy liczne informacje o ówczesnym żeglowaniu po Morzu Śródziemnym. To istotny element tła, bo dzięki niemu łatwiej zrozumieć, jak wyglądała ówczesna mobilność i z jakimi wyzwaniami łączyły się morskie przeprawy. Równolegle pojawiają się opisy trudnych wędrówek pielgrzymów po Ziemi Świętej.
Dużą wartość stanowią też informacje o stosunkach religijnych w opisywanych krajach Europy i Bliskiego Wschodu. Wolski pokazuje, jak różnorodne były środowiska spotykane na trasie, a jednocześnie jak wiele łączyło podróżników — w tym motyw wiary, ciekawość świata i chęć zrozumienia napotkanej rzeczywistości.
Pierwsze całościowe tłumaczenie i znaczenie dla współczesnej biblioteki
Prezentowany tom to nie tylko kolejna pozycja w serii, ale także ważne wydarzenie edytorskie. Obecnie przedstawiane jest pierwsze całościowe tłumaczenie łacińskiej relacji Illustris Peregrinatio Ierosolimitana latius protracta per tres insigniores mundi partes… na język polski.
W praktyce oznacza to, że czytelnik otrzymuje tekst, który dotąd funkcjonował głównie w kręgu oryginalnych wydań łacińskich. Skoro znane są edycje z 1737, 1748, 1764 i 1766, to obecna publikacja porządkuje i udostępnia całość w sposób dostępny dla współczesnych odbiorców.
Warto też pamiętać, że seria Peregrinationes Sarmatarum buduje most między dawnymi relacjami a dzisiejszą kulturą czytania. Ten tom wzbogaca bibliotekę podróżniczych tekstów tamtych czasów, a przy okazji pozwala spojrzeć na historię z perspektywy człowieka, który naprawdę wyruszył w drogę.
| Cecha | Dane |
|---|---|
| Nazwa | Sławna pielgrzymka do Jerozolimy ciągnąca się… |
| SKU | 9bd377c49ea1 |
| Cena | 39.9 zł |
| Seria | Peregrinationes Sarmatarum |
| Tom | Ósmy |
| Autor | Tomasz Stanisław Wolski (1700 – po 1766) |
| Charakter publikacji | Pierwsze całościowe tłumaczenie łacińskiej relacji na język polski |
| Język oryginału | Łaciński |
| Publikacje łacińskie | 1737, 1748, 1764, 1766 |
| Zakres podróży (daty) | 1724–1725 Rzym; 1725–1726 Ziemia Święta i Egipt; 1728 Francja i Anglia; 1729–1731 miasta Italii, Morze Egejskie, Stambuł; później Wiedeń i Rzym, powrót do Wiednia |
| Motywy w relacji | Żeglowanie po Morzu Śródziemnym, wędrówki pielgrzymów po Ziemi Świętej, obserwacje sensacyjne, opisy stosunków religijnych Europy i Bliskiego Wschodu |
Dla kogo jest ta książka i jak czytać ją, by w pełni złapać klimat epoki
„Sławna pielgrzymka do Jerozolimy ciągnąca się…” spodoba się osobom, które lubią literaturę podróżniczą, historię kultury oraz teksty źródłowe w nowoczesnym przekładzie. To lektura, która łączy dokumentalny ton z barwnością opowieści: pojawiają się tu opisy zdarzeń, obserwacje napotykanych ludzi i tło geograficzne, które buduje wiarygodność narracji.
Jeśli czytasz świadomie, możesz potraktować tę książkę jak mapę myślenia XVIII wieku: jak podróżnik opisywał świat, jak rozumiał religijne różnice, jak notował realia drogi i jak wplatał w relację elementy, które dziś nazwalibyśmy ciekawostkami czy wątkami sensacyjnymi.
- Miłośnicy historii znajdą tu obraz praktyk pielgrzymowania i realiów podróży.
- Pasją literacka zaintryguje forma prozy dokumentalnej i staropolski charakter opisu.
W efekcie tom staje się czymś więcej niż samą opowieścią o drodze do jednego miejsca — to zapis całego ciągu doświadczeń, od Rzymu po Stambuł, z Jerozolimą jako ważnym punktem odniesienia, który powraca w pamięci czytelnika.