Tej walki nie możemy przegrać!

Tej walki nie możemy przegrać! – książka, która porządkuje pamięć o protestach

„Tej walki nie możemy przegrać!” (SKU: 4f6e099bfc9e) to pozycja, która łączy historię społeczną z opowieścią o zbiorowym działaniu. Jej siła tkwi w różnorodności perspektyw: od Krakowa i Nowej Huty, przez Rzeszowszczyznę, po Szczecin, Opole czy Wielkopolskę. To książka o tym, jak rodzą się napięcia, jak dojrzewają żądania i jak w przestrzeni publicznej pęka milczenie.

W tle przewija się kluczowa intuicja: protesty nie są jednorazowym wybuchem emocji, tylko procesem. Autorzy pokazują, że społeczne i polityczne zrywy mają swoje warunki, mechanizmy oraz konsekwencje. A zdanie „Tej walki nie możemy przegrać!” nabiera tu szczególnej gęstości — jako hasło, które w kolejnych rozdziałach zmienia znaczenie, ale nie traci sensu.

Warto też zwrócić uwagę na konstrukcję książki: zamiast jednej wielkiej narracji dostajemy mozaikę regionów i epizodów. Dzięki temu łatwiej zrozumieć, dlaczego podobne formy oporu pojawiają się w różnych miejscach, a jednocześnie dlaczego każde wydarzenie ma swój lokalny charakter.

Od Nowej Huty po Grudzień 1970: protesty jako odpowiedź na rzeczywistość

Jednym z najmocniejszych elementów publikacji jest układ rozdziałów, który prowadzi czytelnika przez wybrane momenty przełomowe. Książka rozpoczyna się od sylwetki Kamil Dworaczek – Wstęp, a następnie przechodzi do tekstu Piotr Franaszek – „Nowa Huta – niepokorna dzielnica Krakowa”. To właśnie tam widać, jak historia pracy, społecznych oczekiwań i napięć ideologicznych splata się z codziennością.

Dalej pojawiają się opisy protestów w innych regionach. Edyta Czop analizuje „Protesty społeczne w 1956 i 1970 roku w odbiorze mieszkańców województwa rzeszowskiego”, a Łukasz Dwilewicz przygląda się „Gospodarczym i społecznym uwarunkowaniom Grudnia 1970 roku”. Takie ujęcie sprawia, że czytelnik nie zatrzymuje się na samych datach, lecz rozumie tło: dlaczego ludzie reagowali, czego się obawiali i co uznawali za niesprawiedliwe.

Ważne jest też to, że autorzy nie ograniczają się do perspektywy jednego typu źródeł. W rozdziale Jacek Jędrysiak – „Czerwiec 1976 r. w raportach Wojskowej Służby Wewnętrznej i Głównego Zarządu Politycznego Wojska Polskiego” widać, jak państwowe zapisy próbują opisać społeczne emocje i ruch oporu.

1976–1980: raporty, strajki i regiony, które nie chcą milknąć

„Tej walki nie możemy przegrać!” pokazuje, że protesty w PRL miały wielu aktorów i wiele scen. Sebastian Ligarski w tekście „Zapomniany strajk – czerwiec 1976 roku w województwie szczecińskim” przywraca pamięć o wydarzeniach, które często giną w cieniu bardziej znanych historii.

Z kolei Zbigniew Bereszyński opisuje „Społeczno-gospodarcze podłoże strajków w województwie opolskim w sierpniu i wrześniu 1980 roku”. To podejście jest szczególnie cenne, bo wskazuje na warstwy przyczynowe: ekonomię, warunki życia i napięcia społeczne, które kumulują się aż do momentu przełomu.

Książka nie ucieka też od tematu strajków jako narzędzia działania. W rozdziale „Jolanta Popińska – Między konspiracją a pozytywizmem. Niezależne inicjatywy samorządowe studentów Uniwersytetu Wrocławskiego w latach 80.” czytelnik widzi, że opór nie zawsze przybiera postać ulicznego protestu. Czasem jest to długofalowe budowanie przestrzeni niezależności.

1981 i 1989: strajk czynny, studenckie protesty oraz oceny wydarzeń

W kolejnych częściach publikacja przechodzi do 1981 roku i form oporu, które wymagają organizacji oraz kalkulacji. Wojciech Morawski w tekście „Strajk SGPiS w 1981 roku – udany eksperyment strajku czynnego” pokazuje, że nawet w trudnych warunkach można wypracować strategię działania. To ważne, bo podkreśla sprawczość, a nie tylko opowiada o skutkach.

Wątki studenckie są rozwinięte przez „Krzysztof Popiński – Od strajku czynnego do demokracji uczestniczącej. Ewolucja celów i form protestów studenckich na uczelniach wrocławskich w listopadzie i grudniu 1981 roku” oraz „Grzegorz Miernik – Gorące zadymy pod koniec zimy. Manifestacje studentów w Krakowie w lutym 1989 roku”. Dzięki temu książka obejmuje zarówno perspektywę organizacyjną, jak i dynamikę energii społecznej.

„1989 roku – opinie i oceny” to fragment, który domyka narrację, ale nie zamyka tematu. Zamiast jednej interpretacji dostajemy sygnał, że ocena wydarzeń bywa sporna, a pamięć zbiorowa podlega ciągłym negocjacjom. I właśnie wtedy hasło „Tej walki nie możemy przegrać!” staje się bardziej uniwersalne: przestaje być tylko sloganem z epoki, a zaczyna być pytaniem o odpowiedzialność za pamięć.

Po 1989: przedsiębiorcy, obywatele, pracownicy i nowe ruchy społeczne

Publikacja nie kończy się wraz z przełomem ustrojowym. Wręcz przeciwnie — pokazuje, jak protesty zmieniają formę, adresata i język. Sławomir Kamosiński w rozdziale „Protesty przedsiębiorców w Polsce po 1989 roku. Geneza zjawiska” analizuje, skąd bierze się sprzeciw w przestrzeni gospodarczej.

Równolegle pojawia się wątek obywatelski: Adriana Merta-Staszczak – „Obywatele w obronie zabytków na Dolnym Śląsku w okresie PRL i współcześnie”. To opowieść o tym, jak wartości kulturowe stają się osią konfliktu społecznego. Z kolei Joanna Jaroszyk („Kryzys gospodarczy w Hiszpanii (2008–2013) i jego wpływ na kształtowanie się nowych ruchów społecznych”) przenosi czytelnika poza granice Polski, udowadniając, że mechanizmy mobilizacji bywają podobne.

Ważnym dopełnieniem są też teksty o pracy i codziennych interesach. Regina Pacanowska („Postawy i protesty pracowników w wybranych przedsiębiorstwach regionu wielkopolskiego przełomu XX i XXI wieku. Casus poznańskiej Goplany”) oraz Bartosz Kruk („Wykluczeni komunikacyjnie – społeczne reakcje na proces przywracania połączeń kolejowych na Dolnym Śląsku w latach 2015–2020”) pokazują, że protest może dotyczyć nie tylko wielkiej polityki, ale i usług, infrastruktury oraz godności.

Spis treści jako mapa: kto opowiada i o czym?

To, co wyróżnia „Tej walki nie możemy przegrać!”, to wyraźnie zarysowany kierunek czytelniczej wędrówki. Książka prowadzi przez kolejne epizody i pozwala spojrzeć na protesty z wielu stron — od społecznych nastrojów, przez raporty i dokumenty, aż po inicjatywy lokalne.

Wśród autorów i tematów pojawiają się m.in.: Kamil Dworaczek – Wstęp, Piotr Franaszek – Nowa Huta, Edyta Czop – Protesty społeczne w 1956 i 1970, Łukasz Dwilewicz – Grudzień 1970, Jacek Jędrysiak – Czerwiec 1976, Sebastian Ligarski – Zapomniany strajk, Zbigniew Bereszyński – podłoże strajków w Opolskiem, Jolanta Popińska – inicjatywy samorządowe studentów, Wojciech Morawski – Strajk SGPiS, Krzysztof Popiński – protesty studenckie, Grzegorz Miernik – manifestacje studentów w Krakowie, a także rozdziały o protestach przedsiębiorców, obronie zabytków i ruchach społecznych.

• Teksty pokazują zarówno mechanizmy narastania konfliktu, jak i sposób jego organizowania.
• Widać przejście od protestów stricte politycznych do obywatelskich i społeczno-gospodarczych.

W tej książce hasło „Tej walki nie możemy przegrać!” działa jak nić łącząca różne epoki. Nie jest tylko tytułem — staje się kluczem do czytania historii: o tym, jak ludzie uczą się mówić jednym głosem, nawet gdy warunki są nierówne.